ม.2 ภาษาไทย DLTV (2568)

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

บทเสภาสามัคคีเสวก เป็นบทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว  ซึ่งบทเสภาสามัคคีเสวก ตอน วิศวกรรมาแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของศิลปะที่ทำให้เกิดความภาคภูมิใจในชาติของตน

และบทเสภาสามัคคีเสวก ตอน สามัคคีเสวก แสดงให้เห็นความสำคัญของความสามัคคี ที่คนในชาติต้องตระหนักเพื่อให้ชาติเจริญรุ่งเรื่อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การถอดคำประพันธ์เป็นการแปลความหมายหรือขยายความให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น เป็นเรื่องสำคัญสำหรับ

การอ่านวรรณคดีประเภทร้อยกรอง ทำให้มีความเข้าใจในเนื้อหาของวรรณคดีประเภทร้องกรองได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การถอดคำประพันธ์เป็นการแปลความหมายหรือขยายความให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น เป็นเรื่องสำคัญสำหรับการอ่านวรรณคดีประเภทร้อยกรอง

ทำให้มีความเข้าใจในเนื้อหาของวรรณคดีประเภทร้องกรองได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การศึกษาเรื่อง บทเสภาสามัคคีเสวก ตอนวิศวกรรมาแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของงานช่างที่ทำให้เกิดความภาคภูมิใจในชาติของตน

และการช่างมีคุณค่าทำให้ประเทศเจริญรุ่งเรือง มีความงดงามผู้พบเห็นสบายใจ คลายความเศร้าหมอง ทุกประเทศจึงยกย่องเป็นศิลปกรรม

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

บทอาขยานช่วยจรรโลงใจและให้ข้อคิด การท่องจำบทอาขยานทำให้จิตใจเบิกบาน เป็นเครื่องเตือนใจ และสามารถนำไปใช้อ้างอิงในการสื่อสารได้ 

 เรื่อง บทเสภาสามัคคีเสวก ตอน วิศวกรรมาและสามัคคีเสวก เป็นเรื่องราวประเภทคำสอนที่มีคุณค่า จึงได้ถูกกำหนดให้นำมาใช้เป็นบทอาขยาน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การถอดคำประพันธ์เนื้อหาจากบทเรียน เพื่อจับใจความสำคัญแล้วยังสามารถแสดงความคิดเห็นและประเมินค่าได้อีกด้วย

การถอดคำประพันธ์เป็นพื้นฐานที่จำเป็นในการศึกษาหาความรู้ จึงควรฝึกฝนให้เกิดความชำนาญ จนสามารถวิเคราะห์และ

แสดงความคิดเห็นในงานเขียนทุกประเภทได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

กลอนแปด หรือ กลอนสุภาพ บทหนึ่งจะมี ๒ บาท หรือ ๔ วรรค ใน ๑ วรรคมี ๘ คำ จึงเรียกว่ากลอนแปด แต่ละวรรคมีชื่อเรียกดังนี้ วรรคที่ ๑ วรรคสดับ  วรรคที่ ๒ เรียกว่า วรรครับ  วรรคที่ ๓ เรียกว่า วรรครอง  และวรรคที่ ๔ เรียกว่า วรรคส่ง โดยแต่ละวรรคจะมีเสียงสัมผัสนอกกับเสียงสัมผัสระหว่างวรรค

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

องค์ประกอบของการเขียนรายงาน: การเขียนรายงาน เป็นการนำเสนอผลที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าข้อมูลในเรื่องใดเรื่องหนึ่งจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ 

แล้วนำมาเรียบเรียงอย่างมีระเบียบแบบแผนและมีหลักฐานอ้างอิงประกอบ โดยมีการวางแผนทำรายงานสำรวจและรวบรวมข้อมูล การศึกษารูปแบบ

และส่วนประกอบของรายงาน การวิเคราะห์และเรียบเรียงข้อมูล และอ้างอิงข้อมูล

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การกำหนดหัวข้อรายงาน: การเขียนรายงาน เป็นการนำเสนอผลที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าข้อมูลในเรื่องใดเรื่องหนึ่งจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ  แล้วนำมาเรียบเรียงอย่างมีระเบียบแบบแผน

และมีหลักฐานอ้างอิงประกอบ โดยมีการวางแผนทำรายงานสำรวจและรวบรวมข้อมูล การศึกษารูปแบบและส่วนประกอบของรายงาน การวิเคราะห์และเรียบเรียงข้อมูล และอ้างอิงข้อมูล

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การวางโครงเรื่องรายงาน: การวางโครงเรื่อง เป็นการวางกรอบความคิดซึ่งจะใช้ในการเขียน โครงเรื่อง มีทั้งหัวข้อใหญ่และหัวข้อย่อยซึ่งจัดเป็นหมวดหมู่และเรียงตามลำดับความสำคัญตามลักษณะของเนื้อหา ในการเขียนโครงเรื่องผู้เขียนต้องรวบรวมประเด็นความคิดที่เกี่ยวข้องกับเรื่องให้ครบถ้วน ครอบคลุม ทุกประเด็นเพื่อให้เนื้อหามีความสมบูรณ์ การวางโครงเรื่องจะทำให้เนื้อหารายงานมีเอกภาพ และสัมพันธภาพ

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การสืบค้นข้อมูลและการจดบันทึกการสืบค้น: การสืบค้นข้อมูล คือ กระบวนการค้นหาข้อมูลสารสนเทศจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ และบันทึกข้อมูลที่ได้รับมาจากการสืบค้นตามหลักการที่ถูกต้อง อาทิ วันที่สืบค้น ที่มาของข้อมูล เพื่อใช้ในการเขียนรายงานอย่างมีประสิทธิภาพ

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การเขียนบรรณานุกรม: บรรณานุกรมเป็นส่วนที่อยู่ต่อจากส่วนเนื้อเรื่อง ซึ่งจะบอกรายละเอียดเกี่ยวกับหนังสือที่นำมาอ้างอิงไว้ในรายงานได้แก่ ชื่อผู้แต่ง ปีพิมพ์ ชื่อบทความ ชื่อหนังสือ ครั้งที่พิมพ์ และสถานที่พิมพ์ และประโยชน์ รวมถึงความสำคัญ จำเป็นในการเขียนบรรณานุกรม อ้างอิง ทั้งในด้านจริยธรรมและกฎหมาย การเรียนเกี่ยวกับการเขียนบรรณานุกรรมจะทำให้ผู้เรียนเกิดจริยธรรมและเคารพในผลงานของผู้อื่น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การเขียนรายงานเป็นการนำเสนอข้อมูล ความรู้ที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าโดยเรียบเรียงอย่างมีระบบมีหลักฐานอ้างอิงชัดเจน เพื่อเผยแพร่ความรู้ให้น่าเชื่อถือและเกิดประโยชน์ต่อผู้อ่าน โดยต้องมีการวางแผนทำรายงานสำรวจและรวบรวมข้อมูลให้ถูกต้องตามรูปแบบและองค์ประกอบของการเขียนรายงานการศึกษาค้นคว้า

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การเขียนรายงานเป็นการนำเสนอข้อมูล ความรู้ที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าโดยเรียบเรียงอย่างมีระบบมีหลักฐานอ้างอิงชัดเจน เพื่อเผยแพร่ความรู้ให้น่าเชื่อถือและเกิดประโยชน์ต่อผู้อ่าน โดยต้องมีการวางแผนทำรายงานสำรวจและรวบรวมข้อมูลให้ถูกต้องตามรูปแบบและองค์ประกอบของการเขียนรายงานการศึกษาค้นคว้า ซึ่งส่วนเนื้อหาของรายงานผู้เรียนต้องจัดลำดับความสำคัญของเนื้อหา โดยเริ่มจากส่วนนำ ส่วนเนื้อเรื่อง และส่วนสรุป

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

มนุษย์จำเป็นต้องมีการติดต่อสื่อสารเพื่อถ่ายทอดความรู้ ความคิด ความรู้สึกให้ผู้อื่นรับรู้ ทักษะหนึ่งที่ใช้ในการสื่อสาร คือ การพูด ซึ่งมีความสำคัญต่อการดำเนินชีวิต และสร้างความสัมพันธ์อันดีต่อกัน จึงจำเป็นต้องอาศัยมารยาทและคุณธรรมในการพูด ดังนั้นผู้พูดที่มีกิริยาวาจาเรียบร้อย ท่าทางสง่างาม อ่อนโยนสุภาพ หน้าตายิ้มแย้มแจ่มใส ไม่ใช้ท่าทางประกอบคำพูดให้มากจนเกินไป ย่อมช่วยเสริมสร้างให้ผู้ฟังเกิดความเชื่อถือเลื่อมใสผู้พูดได้เป็นอันมาก

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การพูดสรุปความ คือ การจับประเด็นสำคัญจากเรื่องที่ฟังและดู แล้วนำมาพูดสรุปความเนื้อหาให้ครบถ้วนและกระชับ โดยใช้สำนวนภาษาของตัวเอง ผู้เรียนควรศึกษาขั้นตอนการพูดสรุปใจความสำคัญโดยการพูดสรุปความต้องใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย มีสาระสำคัญครบถ้วนตรงตามข้อเท็จจริงของเรื่อง และอ้างอิงแหล่งที่มาให้ชัดเจน โดยใช้ทักษะการจับใจความสำคัญ  สรุปความ อธิบายรายละเอียด และแสดงความคิดเห็นจากเรื่อง เพื่อนำไปสู่การพูดสรุปความจากเรื่องที่ฟังและดู  และนำข้อคิดมาประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิต

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านเป็นทักษะหนึ่งที่มีความสำคัญมาก โดยเฉพาะการอ่านงานเขียนร้อยแก้วประเภทสารคดีและบันเทิงคดีจะช่วยให้ผู้อ่านได้รับความรู้ ความคิด รวมทั้งความเพลิดเพลินอันจะสามารถนำไปใช้ในการพัฒนาตนเอง พัฒนางาน และพัฒนาสังคมหรือประเทศชาติได้ การศึกษาลักษณะและองค์ประกอบของงานเขียนร้อยแก้วทั้งในด้านภาษา กลวิธีการเขียน โครงสร้าง อารมณ์ความรู้สึก และเนื้อหา จะช่วยทำให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องที่อ่านและสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการดำเนินชีวิตประจำวันได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

โวหารงานเขียนร้อยแก้วเป็นการใช้ภาษาที่ช่วยสื่อความหมาย ให้ผู้อ่านมีความรู้ความเข้าใจ และเกิดอารมณ์ความรู้สึกคล้อยตามได้ โวหารแต่ละประเภทมีวัตถุประสงค์และลักษณะภาษาที่ใช้แตกต่างกัน การเลือกใช้โวหารที่เหมาะสมกับลักษณะของงานเขียนจะช่วยทำให้การถ่ายทอดหรือนำเสนอเรื่องราวเป็นไปตามความมุ่งหมายที่กำหนดไว้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

กาพย์ ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานฯ มีความหมายว่า คำร้อยกรองจำพวกหนึ่ง กาพย์มีหลายชนิด เช่น กาพย์ฉบัง กาพย์สุรางคนางค์  กาพย์ยานี ฯลฯ กาพย์ยานีมีลักษณะคล้ายกับอินทรวิเชียรฉันท์ แต่ลดข้อบังคับเรื่องครุลหุ และมีการเติมสัมผัสเข้าแทน  กาพย์ยานีในหนึ่งบท มี 2 บาท แต่ละบาทมี 2 วรรควรรคหน้ามี 5 คำ วรรคหลัง มี 6 คำ รวม 1 บาท มี 11 คำ จึงเรียกว่า กาพย์ยานี 11  การที่นักเรียนได้เรียนรู้เกี่ยวกับฉันทลักษณ์ของคำประพันธ์ จะช่วยให้นักเรียนแต่งคำประพันธ์ได้อย่างถูกต้องและไพเราะ ซึ่งเป็นการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมของไทยให้คงอยู่สืบไป

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

โคลงภาพพระราชพงศาวดาร ตอนพระสุริโยทัยขาดคอช้าง เป็นโคลงสี่สุภาพที่เล่าถึงเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์ไทย ในช่วงสงครามระหว่างกรุงศรีอยุธยากับพม่า พระสุริโยทัยซึ่งเป็นพระมเหสีของสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ ทรงสละพระชนม์ชีพเพื่อปกป้องพระราชสวามี โดยทรงช้างศึกเข้าสกัดกั้นกองทัพพม่า และถูกพระมหาอุปราชาฟันจนสิ้นพระชนม์  การถอดคำประพันธ์โคลงสี่สุภาพเพื่อศึกษารายละเอียดของเนื้อหาให้เกิดความเข้าใจจะช่วยให้นักเรียนได้รับความรู้ทางประวัติศาสตร์และสะท้อนเนื้อหาในแง่มุมต่าง ๆ ต่อไป

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

โคลงภาพพระราชพงศาวดาร ตอน พระสุริโยทัยขาดคอช้าง เป็นวรรณคดีที่กล่าวถึงเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์ไทย ในช่วงสงครามระหว่างกรุงศรีอยุธยากับพม่า พระสุริโยทัยซึ่งเป็นพระมเหสีของสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ ทรงสละพระชนม์ชีพเพื่อปกป้องพระราชสวามี โดยทรงช้างศึกเข้าสกัดกั้นกองทัพพม่า และถูกพระมหาอุปราชาฟันจนสิ้นพระชนม์ เหตุการณ์นี้แสดงถึงความกล้าหาญ เสียสละ และความจงรักภักดีต่อชาติบ้านเมือง  ทั้งยังเป็นบทประพันธ์เรื่องนี้มีความโดดเด่น ในด้านวรรณศิลป์ คือ การใช้คำและเสียงที่ทำให้เห็นภาพได้ ผู้เรียนสามารถจินตนาการกองทัพอันยิ่งใหญ่เกรียงไกร เครื่องแต่งกายอันสง่างาม ช้างศึกที่วิ่งไล่ตามอย่างกระชั้นชิด และการต่อสู้กันบนหลังช้างทำให้รู้สึกได้ราวกับอยู่ในเหตุการณ์จริง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

โคลงภาพพระราชพงศาวดาร ตอน พันท้ายนรสิงห์ถวายชีวิต เป็นการเล่าเรื่องราววีรกรรมของพันท้ายนรสิงห์เมื่อครั้งเหตุการณ์โขนเรือหัก พันท้ายนรสิงห์ได้แสดงความรับผิดชอบต่อหน้าที่ขอรับโทษตัดหัวตามประเพณี แม้สมเด็จพระสรรเพชญที่ 8 จะทรงอภัยโทษให้ แต่พันท้ายนรสิงห์ก็ยืนยันขอรับโทษตัดหัวตามกฎมณเทียรบาล สมเด็จพระสรรเพชญที่ 8 จำใจลงโทษตัดหัวตามกฎมณเทียรบาลและสร้างศาลพันท้าย  นรสิงห์เพื่อแสดงถึงแบบอย่างของข้าราชการที่มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ การเคารพกฎมณเทียรบาล มีความจงรักภักดีและความซื่อสัตย์ ดังนั้น ผู้เรียนจะต้องถอดคำประพันธ์โคลงสี่สุภาพเพื่อศึกษารายละเอียดของเนื้อหาให้เกิดความเข้าใจ การฝึกถอดคำประพันธ์โคลงสี่สุภาพจะช่วยทำให้ผู้เรียนเกิดความเข้าใจในเนื้อหาของคำประพันธ์มากยิ่งขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

โคลงภาพพระราชพงศาวดาร ตอน พันท้ายนรสิงห์ถวายชีวิต เป็นเรื่องราวที่สะท้อนความจงรักภักดี ความซื่อสัตย์ และการรักษากฎหมายของบ้านเมือง  ประพันธ์ด้วยโคลงสี่สุภาพ จำนวน  ๔ บท มีความโดดเด่นเรื่องการใช้คำน้อยแต่กินความมาก ก่อให้เกิดอารมณ์สะเทือนใจ และยังมีการเล่นสัมผัสพยัญชนะ  ทำให้โคลงมีความไพเราะยิ่งขึ้น ตลอดจนสอดแทรกเกร็ดความรู้ประวัติศาสตร์ คุณค่าทางสังคมและข้อคิดที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิตได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

โคลงภาพพระราชพงศาวดาร ตอน พันท้ายนรสิงห์ถวายชีวิต เป็นการเล่าเรื่องราววีรกรรมของพันท้ายนรสิงห์เมื่อครั้งเหตุการณ์โขนเรือหัก พันท้ายนรสิงห์ได้แสดงความรับผิดชอบต่อหน้าที่ขอรับโทษตัดหัวตามประเพณี แม้สมเด็จพระสรรเพชญที่ 8 จะทรงอภัยโทษให้ แต่พันท้ายนรสิงห์ก็ยืนยันขอรับโทษตัดหัวตามกฎมณเทียรบาล สมเด็จพระสรรเพชญที่ 8 จำใจลงโทษตัดหัวตามกฎมณเทียรบาลและสร้างศาลพันท้าย  นรสิงห์เพื่อแสดงถึงแบบอย่างของข้าราชการที่มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ การเคารพกฎมณเทียรบาล มีความจงรักภักดีและความซื่อสัตย์ ดังนั้น ผู้เรียนจะต้องถอดคำประพันธ์โคลงสี่สุภาพเพื่อศึกษารายละเอียดของเนื้อหาให้เกิดความเข้าใจ การฝึกถอดคำประพันธ์โคลงสี่สุภาพจะช่วยทำให้ผู้เรียนเกิดความเข้าใจในเนื้อหาของคำประพันธ์มากยิ่งขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

โคลงภาพพระราชพงศาวดาร ตอน พันท้ายนรสิงห์ถวายชีวิต เป็นเรื่องราวที่สะท้อนความจงรักภักดี ความซื่อสัตย์ และการรักษากฎหมายของบ้านเมือง  ประพันธ์ด้วยโคลงสี่สุภาพ จำนวน  ๔ บท มีความโดดเด่นเรื่องการใช้คำน้อยแต่กินความมาก ก่อให้เกิดอารมณ์สะเทือนใจ และยังมีการเล่นสัมผัสพยัญชนะ  ทำให้โคลงมีความไพเราะยิ่งขึ้น ตลอดจนสอดแทรกเกร็ดความรู้ประวัติศาสตร์ คุณค่าทางสังคมและข้อคิดที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิตได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การคัดลายมือ เป็นการฝึกฝนการเขียนอักษรไทยให้ถูกต้องตามรูปแบบการเขียน ประโยคหรือข้อความ การเว้นวรรคตอน ตัวอักษรเสมอกัน การวางพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ได้ถูกที่ และการสะกดตัวสะกดการันต์ถูกต้องตามอักขรวิธี หากผู้เรียนได้ฝึกฝนการคัดลายมือจะทำให้การเขียนคำหรือข้อความต่าง ๆ มีความถูกต้อง ซึ่งจะส่งผลให้การสื่อสารสัมฤทธิ์ผลมากขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านออกเสียงที่ดีควรแบ่งวรรคตอนตามฉันทลักษณ์ต่าง ๆ และสอดแทรกอารมณ์ตามลักษณะงานเขียนได้ จะทำให้การอ่านออกเสียงมีความไพเราะ น่าฟังและเกิดอารมณ์ตามลักษณะงานเขียนนั้น การที่ผู้เรียนได้ศึกษาหลักการอ่านออกเสียง การใช้เสียงในการอ่าน  และมารยาทในการอ่าน จะช่วยทำให้ผู้เรียน สามารถส่งสารผ่านการอ่านได้อย่างถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านออกเสียงที่ดีควรแบ่งวรรคตอนตามฉันทลักษณ์ต่าง ๆ และสอดแทรกอารมณ์ตามลักษณะงานเขียนได้ จะทำให้การอ่านออกเสียงมีความไพเราะ น่าฟังและเกิดอารมณ์ตามลักษณะงานเขียนนั้น การที่ผู้เรียนได้ศึกษาหลักการอ่านออกเสียง การใช้เสียงในการอ่าน  และมารยาทในการอ่าน จะช่วยทำให้ผู้เรียน สามารถส่งสารผ่านการอ่านได้อย่างถูกต้อง

           การอ่านออกเสียงที่ดีควรแบ่งวรรคตอนตามฉันทลักษณ์ต่าง ๆ และสอดแทรกอารมณ์ตามลักษณะงานเขียนได้ จะทำให้การอ่านออกเสียงมีความไพเราะ น่าฟังและเกิดอารมณ์ตามลักษณะงานเขียนนั้น การที่ผู้เรียนได้ศึกษาหลักการอ่านออกเสียง การใช้เสียงในการอ่าน  และมารยาทในการอ่าน จะช่วยทำให้ผู้เรียน สามารถส่งสารผ่านการอ่านได้อย่างถูกต้อง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านออกเสียงบทร้อยกรอง เป็นการอ่านออกเสียงคำประพันธ์ประเภทต่าง ๆ ที่ต้องแบ่งจังหวะ วรรคตอนออกเสียงถูกต้องชัดเจนตามอักขระวิธี มีการเอื้อนเสียงในการอ่าน เช่น โคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน โดยผู้อ่านต้องเปล่งเสียงให้มีความสูง-ต่ำ ไม่ดังจนเกินไปและไม่เบา จนเกินไป มีจังหวะสั้นยาว ตามลีลาท่วงทำนองของบทร้อยกรองแต่ละประเภท เพื่อให้เกิดความไพเราะ น่าฟัง และซาบซึ้งในรสของเรื่องที่อ่าน   การอ่านออกเสียงบทร้อยกรองต้องออกเสียงคำให้ถูกต้อง ชัดเจน ใช้จังหวะและน้ำเสียงให้ไพเราะ  ซึ่งการเรียนรู้หลักการการอ่านร้อยกรอง   จะทำให้นักเรียนเข้าใจหลักการอ่านทำนองเสนาะให้ถูกต้องตามฉันทลักษณ์ซาบซึ้งความงามด้านวรรณศิลป์  และยังเป็นการอนุรักษ์วัฒนธรรมทางภาษาอย่างหนึ่งของไทยที่เยาวชนไทยควรรักษาให้คงอยู่ต่อไป

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านออกเสียงบทร้อยกรอง เป็นการอ่านออกเสียงคำประพันธ์ประเภทต่าง ๆ ที่ต้องแบ่งจังหวะ วรรคตอนออกเสียงถูกต้องชัดเจนตามอักขระวิธี มีการเอื้อนเสียงในการอ่าน เช่น โคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน โดยผู้อ่านต้องเปล่งเสียงให้มีความสูง-ต่ำ ไม่ดังจนเกินไปและไม่เบา จนเกินไป มีจังหวะสั้นยาว ตามลีลาท่วงทำนองของบทร้อยกรองแต่ละประเภท เพื่อให้เกิดความไพเราะ น่าฟัง และซาบซึ้งในรสของเรื่องที่อ่าน   การอ่านออกเสียงบทร้อยกรองต้องออกเสียงคำให้ถูกต้อง ชัดเจน ใช้จังหวะและน้ำเสียงให้ไพเราะ  ซึ่งการเรียนรู้หลักการการอ่านร้อยกรอง   จะทำให้นักเรียนเข้าใจหลักการอ่านทำนองเสนาะให้ถูกต้องตามฉันทลักษณ์ซาบซึ้งความงามด้านวรรณศิลป์  และยังเป็นการอนุรักษ์วัฒนธรรมทางภาษาอย่างหนึ่งของไทยที่เยาวชนไทยควรรักษาให้คงอยู่ต่อไป

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

ปัจจุบันมนุษย์รับรู้ข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ จากสื่อ สิ่งหนึ่งที่ควรคำนึงเป็นประการสำคัญคือการวิเคราะห์จำแนกข้อเท็จจริง และข้อคิดเห็นจากบทความที่อ่าน เป็นพื้นฐานสำคัญของการจับใจความ เนื่องจากข้อเท็จจริงเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นจริง ในขณะที่ข้อคิดเห็นเป็นการแสดงความรู้สึกนึกคิด หากไม่แยกแยะให้ดีจะทำให้หลงเชื่อไปว่าข้อคิดเห็นนั้น ๆ เป็นความจริง  การวิเคราะห์ว่าข้อความใดเป็นข้อเท็จจริง ข้อความใดเป็นข้อคิดเห็น นักเรียนจะต้องตั้งใจอ่านและตั้งใจฟัง และใช้หลักการพิจารณาแยกแยะ จะทำให้นักเรียนมีเหตุผล รู้จักพิจารณาและนำความรู้ที่ได้จากการอ่านไปใช้ประโยชน์ในชีวิตจริง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

ในการรับสารไม่ว่าจะเป็นการอ่านการฟัง ผู้รับสารต้องพยายามทำความเข้าใจสารหรือความคิด ของผู้ส่งสารเพื่อให้สื่อสารได้เข้าใจตรงกันหรือรู้เท่าทันความคิดของผู้ส่งสาร  ได้รับอรรถรสจากการสื่อสาร หากสารที่ส่งมานั้นเป็นการนำเสนอข้อเท็จจริงอย่างตรงไปตรงมา เช่น การเสนอข่าวของทางราชการ การเขียนสารคดี ผู้รับสารย่อมเข้าใจสารได้ไม่ยาก แต่ถ้าสารที่ส่งมามีถ้อยคำที่แฝงความหมายหรือใช้กลวิธี การแต่งหรือการนำเสนอที่ไม่ได้สื่อความหมายตรงตามตัวอักษร ผู้รับสารจำเป็นต้องตีความเพื่อให้เข้าใจ ความหมายของสารได้อย่างถูกต้อง ถ่องแท้ และลึกซึ้ง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การอ่านเพื่อประเมินค่า เป็นการอ่านเพื่ออธิบายลักษณะของงานเขียนว่า มีข้อดี มีคุณค่า หรือมีข้อบกพร่องอย่างไรบ้าง โดยวิจารณ์งานเขียนโดยละเอียด ซึ่งผู้อ่านต้องมีวิจารณญาณในการวิเคราะห์  แยกแยะ  ตีความ  และประเมินค่าสารเพื่อสรุปความคิด และรวบรวมข้อมูล ต่าง ๆ ที่อยู่ในสารนั้นมาประเมินค่าอย่างมีหลักเกณฑ์ มีเหตุผล และถูกต้องชัดเจน  การอ่านจะเกิดประโยชน์เมื่อผู้อ่านสามารถประเมินคุณค่าหรือแนวคิดจากเรื่องที่อ่านได้  รวมทั้งให้ข้อคิดที่สามารถนำไปใช้ในชีวิตจริงได้

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

ปัจจุบันสื่อสังคมออนไลน์โซเชียลมีเดียมีบทบาทสำคัญต่อการใช้ชีวิตของมนุษย์อย่างมาก ไม่ว่าจะเป็นการอัพเดทข่าวสาร ติดตามกระแสหรือเทรนด์ต่าง ๆ และมีความสะดวกสบายในการใช้งาน เข้าถึงได้ง่าย จึงเป็นสาเหตุที่ทำให้ผู้คนนิยมใช้โซเชียลมีเดียไม่ว่าจะเป็นเด็กและผู้ใหญ่  ฉะนั้นผู้เรียนจึงต้องรู้เท่าทันสื่อสามารถการตีความ วิเคราะห์ แยกแยะเนื้อหาสาระ เพื่อทำความเข้าใจในสิ่งที่สื่อนำเสนอของสื่อ ทั้งประเมินค่าสิ่งที่สื่อนำเสนอได้ว่ามีคุณภาพและคุณค่ามากน้อยเพียงใด ตลอดจนเลือกใช้สื่อให้เกิดประโยชน์ กับตนเองและคนรอบตัว โดยไม่ส่งผลกระทบในทางที่ไม่ดีต่อตัวเองและคนรอบข้าง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

ปัจจุบันสื่อสังคมออนไลน์โซเชียลมีเดียมีบทบาทสำคัญต่อการใช้ชีวิตของมนุษย์อย่างมาก ไม่ว่าจะเป็นการอัพเดทข่าวสาร ติดตามกระแสหรือเทรนด์ต่าง ๆ และมีความสะดวกสบายในการใช้งาน เข้าถึงได้ง่าย จึงเป็นสาเหตุที่ทำให้ผู้คนนิยมใช้โซเชียลมีเดียไม่ว่าจะเป็นเด็กและผู้ใหญ่  ฉะนั้นผู้เรียนจึงต้องรู้เท่าทันสื่อสามารถการตีความ วิเคราะห์ แยกแยะเนื้อหาสาระ เพื่อทำความเข้าใจในสิ่งที่สื่อนำเสนอของสื่อ ทั้งประเมินค่าสิ่งที่สื่อนำเสนอได้ว่ามีคุณภาพและคุณค่ามากน้อยเพียงใด ตลอดจนเลือกใช้สื่อให้เกิดประโยชน์ กับตนเองและคนรอบตัว โดยไม่ส่งผลกระทบในทางที่ไม่ดีต่อตัวเองและคนรอบข้าง

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การพูดสรุปความ เป็นการจับประเด็นสำคัญจากเรื่องที่ฟังและดู แล้วนำมาพูดสรุปความเนื้อหาให้ครบถ้วนและกระชับ โดยใช้สำนวนภาษาของตัวเอง ผู้เรียนควรศึกษาขั้นตอนการพูดสรุปใจความสำคัญโดยการพูดสรุปความต้องใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย มีสาระสำคัญครบถ้วนตรงตามข้อเท็จจริงของเรื่อง และอ้างอิงแหล่งที่มาให้ชัดเจน โดยใช้ทักษะการจับใจความสำคัญ  สรุปความ อธิบายรายละเอียด และแสดงความคิดเห็นจากเรื่อง เพื่อนำไปสู่การพูดสรุปความจากเรื่องที่ฟังและดู  และสามารถนำข้อคิดมาประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิตได้อย่างมีประสิท

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การพูด เป็นการสื่อความหมายของมนุษย์โดยการใช้เสียง และกิริยาท่าทางเป็นเครื่องถ่ายทอดความรู้ ความคิด และความรู้สึกจากผู้พูดไปสู่ผู้ฟัง  การพูดโน้มน้าวเป็นการพูดสื่อสารจูงใจหรือเชิญชวนให้ผู้ฟังเกิดความรู้สึกคล้อยตาม หรือเกิดกำลังใจในการทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่เกิดประโยชน์แก่ส่วนรวม การพูดโน้มน้าวใจเป็นกลวิธีในการสื่อสารเพื่อเร้าอารมณ์และชักจูงให้ผู้รับสารเปลี่ยนแปลงอารมณ์ทัศนคติความคิด ความเชื่อ และพฤติกรรมตามที่ผู้พูดโน้มน้าว ทั้งนี้ผู้พูดจะต้องมีความเข้าใจกลวิธีในการโน้มน้าว มีคุณธรรมและมีมารยาทที่ดีในการพูด

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การพูดโฆษณาเป็นการพูดโน้มน้าวรูปแบบหนึ่ง  เป็นการส่งสารให้ผู้ฟังมีความคิดเห็นและรู้สึกคล้อยตามผู้พูด ดังนั้นผู้พูดจึงต้องมีคุณธรรม รับรู้ความต้องการพื้นฐานของผู้ฟัง และรู้จักวิธีการพูดโฆษณาให้เหมาะสมตามลักษณะของสินค้า หรือบริการ และสอดคล้องกับกลุ่มเป้าหมายการพูดจึงจะประสบผลสำเร็จ

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การพูดโฆษณาเป็นการพูดโน้มน้าวรูปแบบหนึ่ง  เป็นการส่งสารให้ผู้ฟังมีความคิดเห็นและรู้สึกคล้อยตามผู้พูด ดังนั้นผู้พูดจึงต้องมีคุณธรรม รับรู้ความต้องการพื้นฐานของผู้ฟัง และรู้จักวิธีการพูดโฆษณาให้เหมาะสมตามลักษณะของสินค้า หรือบริการ และสอดคล้องกับกลุ่มเป้าหมายการพูดจึงจะประสบผลสำเร็จ

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

ประโยคเป็นข้อความที่สื่อสารเรื่องราว ทำให้รู้ว่าผู้พูดหรือผู้เขียนต้องการบอกเล่าเรื่องอะไร ประโยคประกอบด้วยวลี ๒ ส่วน เรียกว่า นามวลี ทำหน้าที่เป็นภาคประธาน และกริยาวลีทำหน้าที่เป็นภาคแสดง การศึกษาเรื่องประโยคจะช่วยให้นักเรียนสามารถวิเคราะห์โครงสร้างประโยค และนำไปใช้ใน การสื่อสารได้อย่างถูกต้องเหมาะสมและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

ประโยคเป็นข้อความที่สื่อสารเรื่องราว ทำให้รู้ว่าผู้พูดหรือผู้เขียนต้องการบอกเล่าเรื่องอะไร ประโยคประกอบด้วยวลี 2 ส่วน เรียกว่า นามวลี ทำหน้าที่เป็นภาคประธาน และกริยาวลีทำหน้าที่เป็นภาคแสดง การศึกษาเรื่องประโยคจะช่วยให้นักเรียนสามารถวิเคราะห์โครงสร้างประโยค และนำไปใช้ใน การสื่อสารได้อย่างถูกต้องเหมาะสมและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

ประโยคเป็นข้อความที่สื่อสารเรื่องราว ทำให้รู้ว่าผู้พูดหรือผู้เขียนต้องการบอกเล่าเรื่องอะไร ประโยคประกอบด้วยวลี 2 ส่วน เรียกว่า นามวลี ทำหน้าที่เป็นภาคประธาน และกริยาวลีทำหน้าที่เป็นภาคแสดง การศึกษาเรื่องประโยคจะช่วยให้นักเรียนสามารถวิเคราะห์โครงสร้างประโยค และนำไปใช้ใน การสื่อสารได้อย่างถูกต้องเหมาะสมและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

ประโยคเป็นข้อความที่สื่อสารเรื่องราว ทำให้รู้ว่าผู้พูดหรือผู้เขียนต้องการบอกเล่าเรื่องอะไร ประโยคประกอบด้วยวลี 2 ส่วน เรียกว่า นามวลี ทำหน้าที่เป็นภาคประธาน และกริยาวลีทำหน้าที่เป็นภาคแสดง  การศึกษาเรื่องประโยคจะช่วยให้นักเรียนสามารถวิเคราะห์โครงสร้างประโยค และนำไปใช้ใน การสื่อสารได้อย่างถูกต้องเหมาะสมและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การเขียนเรียงความเป็นการนำเสนอเรื่องราวที่แสดงความรู้ ความเข้าใจ ความคิดเห็น และความรู้สึกของผู้เขียน ให้ผู้อื่นเข้าใจด้วยสำนวนภาษาที่สละสลวย   เรียงความประกอบด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วน คือ คำนำ เนื้อเรื่อง และสรุป เรียงความที่ดีควรมีเอกภาพ สัมพันธภาพและสารัตถภาพ  ซึ่งการเขียนเรียงความเป็นทักษะสำคัญที่ช่วยพัฒนาความสามารถในการสื่อสารทางภาษาและการคิดวิเคราะห์ของผู้เขียน ฉะนั้นการเขียนเรียงผู้เขียนต้องมีความรู้เรื่องหลักการเขียนเรียงความ  และมีมารยาทในการเขียน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การเขียนเรียงความเป็นการนำเสนอเรื่องราวที่แสดงความรู้ ความเข้าใจ ความคิดเห็น และความรู้สึกของผู้เขียน ให้ผู้อื่นเข้าใจด้วยสำนวนภาษาที่สละสลวย   เรียงความประกอบด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วน คือ คำนำ เนื้อเรื่อง และสรุป เรียงความที่ดีควรมีเอกภาพ สัมพันธภาพและสารัตถภาพ  ซึ่งการเขียนเรียงความเป็นทักษะสำคัญที่ช่วยพัฒนาความสามารถในการสื่อสารทางภาษาและการคิดวิเคราะห์ของผู้เขียน ฉะนั้นการเขียนเรียงผู้เขียนต้องมีความรู้เรื่องหลักการเขียนเรียงความ  และมีมารยาทในการเขียน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การเขียนเรียงความเป็นการนำเสนอเรื่องราวที่แสดงความรู้ ความเข้าใจ ความคิดเห็น และความรู้สึกของผู้เขียน ให้ผู้อื่นเข้าใจด้วยสำนวนภาษาที่สละสลวย   เรียงความประกอบด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วน คือ คำนำ เนื้อเรื่อง และสรุป เรียงความที่ดีควรมีเอกภาพ สัมพันธภาพและสารัตถภาพ  ซึ่งการเขียนเรียงความเป็นทักษะสำคัญที่ช่วยพัฒนาความสามารถในการสื่อสารทางภาษาและการคิดวิเคราะห์ของผู้เขียน ฉะนั้นการเขียนเรียงผู้เขียนต้องมีความรู้เรื่องหลักการเขียนเรียงความ  และมีมารยาทในการเขียน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การเขียนเรียงความเป็นการนำเสนอเรื่องราวที่แสดงความรู้ ความเข้าใจ ความคิดเห็น และความรู้สึกของผู้เขียน ให้ผู้อื่นเข้าใจด้วยสำนวนภาษาที่สละสลวย   เรียงความประกอบด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วน คือ คำนำ เนื้อเรื่อง และสรุป เรียงความที่ดีควรมีเอกภาพ สัมพันธภาพและสารัตถภาพ  ซึ่งการเขียนเรียงความเป็นทักษะสำคัญที่ช่วยพัฒนาความสามารถในการสื่อสารทางภาษาและการคิดวิเคราะห์ของผู้เขียน ฉะนั้นการเขียนเรียงผู้เขียนต้องมีความรู้เรื่องหลักการเขียนเรียงความ  และมีมารยาทในการเขียน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

การเขียนเรียงความเป็นการนำเสนอเรื่องราวที่แสดงความรู้ ความเข้าใจ ความคิดเห็น และความรู้สึกของผู้เขียน ให้ผู้อื่นเข้าใจด้วยสำนวนภาษาที่สละสลวย   เรียงความประกอบด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วน คือ คำนำ เนื้อเรื่อง และสรุป เรียงความที่ดีควรมีเอกภาพ สัมพันธภาพและสารัตถภาพ  ซึ่งการเขียนเรียงความเป็นทักษะสำคัญที่ช่วยพัฒนาความสามารถในการสื่อสารทางภาษาและการคิดวิเคราะห์ของผู้เขียน ฉะนั้นการเขียนเรียงผู้เขียนต้องมีความรู้เรื่องหลักการเขียนเรียงความ  และมีมารยาทในการเขียน

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

แผนผังความคิด หรือ Mind Map เป็นเครื่องมือที่ช่วยในการรวบรวม จัดระเบียบ และเชื่อมโยงความคิดต่าง ๆ ให้เป็นภาพรวมที่ชัดเจน   โดยเปรียบเสมือนแผนที่ที่แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของข้อมูลต่าง ๆ  ผังความคิดมีหลายรูปแบบ แต่ละรูปแบบเหมาะสำหรับจัดข้อมูลที่แตกต่างกัน ต้องเลือกใช้ให้เหมาะสมกับข้อมูลจะทำให้จัดความคิดได้เป็นระบบที่ชัดเจนขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

แผนผังความคิด หรือ Mind Map เป็นเครื่องมือที่ช่วยในการรวบรวม จัดระเบียบ และเชื่อมโยงความคิดต่าง ๆ ให้เป็นภาพรวมที่ชัดเจน  โดยเปรียบเสมือนแผนที่ที่แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของข้อมูลต่าง ๆ  ผังความคิดมีหลายรูปแบบ แต่ละรูปแบบเหมาะสำหรับจัดข้อมูลที่แตกต่างกัน ต้องเลือกใช้ให้เหมาะสมกับข้อมูลจะทำให้จัดความคิดได้เป็นระบบที่ชัดเจนขึ้น

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

บทเสภาสามัคคีเสวก เป็นบทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวที่แสดงถึงความสำคัญของศิลปะแขนงต่าง ๆ อันเป็นมรดกล้ำค่าของชาติ และพลังแห่งความสามัคคี รวมทั้งให้คติเตือนใจแก่ข้าราชการที่ปฏิบัติหน้าที่ทั้งปวง โดยมีวิธีการประพันธ์ที่งดงาม สละสลวย และไพเราะ  ซึ่งสามารถปลุกจิตสำนึกให้ผู้อ่านตระหนักถึงคุณค่าของศิลปะและพลังของความสามัคคีได้ดี

สาระสำคัญ/ความคิดรวมยอด

ศิลปะแขนงต่าง ๆ อันเป็นมรดกล้ำค่าของชาติ และพลังแห่งความสามัคคี รวมทั้งให้คติเตือนใจแก่ข้าราชการที่ปฏิบัติหน้าที่ทั้งปวง โดยมีวิธีการประพันธ์ที่งดงาม สละสลวย และไพเราะ  ซึ่งสามารถปลุกจิตสำนึกให้ผู้อ่านตระหนักถึงคุณค่าของศิลปะและพลังของความสามัคคีได้ดี

บทเสภาสามัคคีเสวก ตอน สามัคคีเสวก ใช้ความเปรียบโดยเน้นย้ำในเรื่อง ความสามัคคี  ความปรองดอง ความจงรักภักดี และมีความสำนึกในหน้าที่ของข้าราชการ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ถือเป็นแบบอย่างที่ดี ที่เราคนไทยควรนำไปปฏิบัติ เพื่อให้ประเทศชาติสงบสุขและเจริญรุ่งเรือง